Қазақстанда лизингті қалай алуға болады?

Қазақстанда лизингті қалай алуға болады? 

Қысқаша айтқанда - мүлікті таңдайсыз, лизинг компаниясына өтінім бересіз, тексеруден өтіп, шартқа қол қоясыз. Осыдан кейін объект пайдалануға беріледі, ал төлемдер таңдалған мерзімге бөлінеді.

Іс жүзінде, егер алдын ала қандай кезеңдерден өтетініңізді және өтінімді қарау кезінде нені назарға алатынын білсеңіз, бұл процесс айтарлықтай түсінікті. Ендеше, Қазақстанда ЖК мен ЖШС-ға арналған лизингті артық қиындықсыз қалай ресімдеуге болатынын қарастырайық.

Қандай құжаттар қажет және Қазақстанда лизинг алушыға қандай талаптар қойылады? 

 Ресімдеу үшін бизнес келесі үш нәрсені растауы тиіс:

• компанияның немесе ЖК-нің нақты жұмыс істеп тұрғанын,

• төлемдерді өтеу үшін жеткілікті айналымдары бар екенін,

• таңдалған лизинг затының нақты шаруашылық мақсатқа қажет екенін.

Іс жүзінде лизинг компаниясы тек тіркеу нысанына ғана емес, сонымен қатар қаржылық тәртіпке, шоттар бойынша ақша қозғалысына және құжаттардың толық болуына да қарайды.

Лизинг компаниясы жеке кәсіпкерден қандай құжаттарды сұратады?

Лизингті ресімдеу кезінде ЖК тіркеу деректерін, салық есептілігін және айналымдарын растайтын құжаттарды ұсынады.

Стандарт құжаттар топтамасына мыналар кіреді:

• кәсіпкердің жеке куәлігі;

• ЖК-нің мемлекеттік тіркеу туралы құжаты;

• соңғы бір жылдағы айналымдар бойынша үзінді көшірме;

• соңғы есептік кезеңдердегі салық декларациялары;

• егер жүргізілетін болса, қаржылық немесе басқарушылық есептілік;

• сауалнама-өтініш;

• лизингке алынатын мүлік бойынша құжаттар (техника, жабдық, автокөлік немесе арнайы техника сатып алған жағдайда - коммерциялық ұсыныс; жылжымайтын мүлік сатып алған жағдайда - бағалау туралы есеп).

Қажет болған жағдайда негізгі тапсырыс берушілермен немесе жеткізушілермен жасалған шарттар сұратылуы мүмкін.

Лизинг компаниясы ЖШС-дан қандай құжаттар сұратады?

Қазақстанда ЖШС үшін құжаттар топтамасы кеңірек, себебі бизнестің қаржылық жай-күйінен бөлек, басшының өкілеттігін және компанияның құқықтық мәртебесін растау қажет.

ЖШС әдетте келесі құжаттарды дайындайды:

• компанияның жарғысы және тіркеу құжаттары;

• басшыны тағайындау туралы бұйрық немесе шешім;

• басшының жеке куәлігі;

• егер құжат айналымында қолданылса, ұйымның мөрі мен қолы;

• соңғы бір жылдағы айналымдар бойынша үзінді көшірме;

• бухгалтерлік есептілік;

• сауалнама-өтініш;

• лизинг заты бойынша құжаттар (техника, жабдық, автокөлік немесе арнайы техника сатып алынған жағдайда - коммерциялық ұсыныс; жылжымайтын мүлік сатып алынған жағдайда - бағалау туралы есеп).

Сұраныс бойынша қолданыстағы шарттар мен міндеттемелер туралы мәліметтер де ұсынылады.

Лизингті ресімдеу кезінде қосымша қамтамасыз ету қажет пе?

 Көп жағдайда қажет емес, себебі мәміле бойынша қамтамасыз ету ретінде лизинг затының өзі қолданылады.

Бұл лизингтің негізгі артықшылығының бірі. Кредиттен айырмашылығы, кәсіпкерге қосымша кепіл іздеудің немесе кепілгер тартудың қажеті жоқ, сондықтан көп адамға банк қаржыландыруын келіскенге қарағанда, лизинг алу жеңілірек. Дегенмен, кейбір мәмілелерде, егер жобаның құрылымы талап етсе, лизинг компаниясы қосымша қамсыздандыруды сұратуы мүмкін.

Өтінім беруден бастап техника немесе автокөлікті алғанға дейін лизингті ресімдеу процесі қалай өтеді?

 Әдетте процесс бес негізгі кезеңнен тұрады: лизинг затын таңдау, өтінім беру, құжаттарды тексеру, шартқа қол қою және мүлікті клиентке беру.

1-қадам. Лизинг затын таңдау

Бірінші кезеңде кәсіпкер өз бизнесіне нақты не қажет екенін анықтайды: жеңіл автокөлік, коммерциялық көлік, арнайы техника, жабдық немесе өзге мүлік. Лизинг затының қалай пайдаланылатынын, қандай жүктемеге төтеп беруі тиіс екенін және оның құны бизнестің мүмкіндіктеріне қаншалықты сәйкес келетінін алдын ала түсіну маңызды.

2-қадам. Компанияға өтінім беру

Мүлікті таңдағаннан кейін лизинг компаниясына өтінім беріледі. Мысалы, BCC Leasing компаниясында мұны сайт арқылы жасауға болады. Осы кезеңде мәміленің негізгі параметрлері нақтыланады: лизинг алушы кім, қандай нысан қажет, оның құны қанша, нақты мерзімге есептеу керек пе және клиент қандай мөлшерде бастапқы жарна енгізуге дайын.

3-қадам. Талдау және мақұлдау

Өтінімді алған соң компания құжаттарды талдауға кіріседі. Егер Digital Leasing туралы айтар болсақ, шешім өте жылдам - 10 минут ішінде қабылдануы мүмкін. Ал бизнеске арналған қаржылық лизинг бойынша өтінімді толық қарау процесі 7 жұмыс күнінен басталатын уақытқа созылады.

4-қадам. Шартқа қол қою
Бұл ең маңызды кезең, себебі дәл осы жерде болашақ мәміленің барлық параметрі бекітіледі: мүлік құны, бастапқы жарна мөлшері, қаржыландыру мерзімі, төлем кестесі, сатып алу шарттары және тараптардың міндеттері. Қол қоюға дейін пайыздық мөлшерлемені, ай сайынғы төлемді, мерзімінен бұрын сатып алу тәртібін, сақтандыру және тіркеу шарттарын, сондай-ақ мәміле құрылымында қарастырылған қосымша шығындарды мұқият тексеру қажет.

Қандай негізгі параметрлер көрсетіледі?

Шартта мәміленің барлық қаржылық және құқықтық параметрлері нақты жазылады:

• қаржыландыру мерзімі;
• пайыздық мөлшерлемесі және жалпы қымбаттауы;
• төлемдер кестесі;
• бастапқы жарна мөлшері;
• мүлікті сатып алу шарттары.

BCC Leasing сайтында бағдарламалардың ашық параметрлерінде негізгі көрсеткіштер алдын ала көрсетілген.

5-қадам. Бастапқы жарнаны төлеу және мүлікті тапсыру

Шартқа қол қойғаннан кейін клиент бастапқы жарнаны төлейді және мәмілені орындау кезеңіне өтеді. Одан кейін мүлік лизинг алушыға беріледі, ол оны бірден өз қызметінде пайдалана алады.

Қазақстанда лизингті қанша уақытта ресімдеуге болады? 

Мерзім мүлік түріне, құжаттардың толықтығына және мәміле құрылымына байланысты. Жалпы алғанда, автолизинг ресімдеу шамамен 10 минуттан бастап, ал қаржылық лизингке бір аптадан бастап уақыт қажет болуы мүмкін.

Ресімдеуді жеделдетудің ең тиімді жолы - алдын ала қажетті құжаттар пакетін дайындау, нақты лизинг затын таңдау, бизнес бастапқы жарнаны қанша мөлшерде енгізе алатынын анықтап алу.

Неліктен лизинг беруден бас тартылуы мүмкін және мақұлдау мүмкіндігін қалай арттыруға болады?

Көбіне бас тарту қаржылық тәуекелдерге байланысты болады: айналымның әлсіздігі, қарыз жүктемесінің жоғары болуы, есептіліктегі мәселелер немесе мүлікті сатып алу мақсатының анық болмауы.

Егер компания немесе ЖК тұрақсыз жұмыс істесе, нөлдік айналым көрсетсе немесе кредит жүктемесі айтарлықтай болса, бұл бас тарту қаупін арттырады. Сондай-ақ бизнестің қаншалықты ашық жүргізілетіне қарайды: есептілік өзекті ме, салықтар дұрыс төлене ме, шоттар бойынша түсімдер растала ма.

Мақұлдау ықтималдығын арттыру үшін алдын ала:

• есептіліктің өзекті әрі қатесіз болуын тексеру;
• шоттар бойынша түсінікті айналымдары бар үзінді көшірмелерді дайындау;
• мүмкін болса, артық борыш жүктемесін азайту;
• бизнес ауқымына сәйкес келетін мүлікті таңдау;
• мүлік қалай пайдаланылатынын және төлемдер қайдан түсетінін нақты көрсету қажет.

Лизинг компаниясы үшін клиенттің бизнес-моделі қаншалықты түсінікті болса, мәмілені қолайлы шарттармен келісу соншалықты оңай болады.

Лизинг ресімдеу кезінде кредит тарихы тексеріле ме?

Иә, әдетте тексеріледі, себебі ол клиенттің бұрынғы міндеттемелерін қалай орындағанын көрсетеді.

Алайда, лизинг ресімдеу банктік кредит сияқты кредит тарихына ғана әрдайым тәуелді бола бермейді. Егер бизнесте бұрын болмашы кешіктірулер орын алса, оған лизинг беруден автоматты түрде бас тартылады деген сөз емес. Мұнда жалпы жағдай маңызды: жүйелі түрде кешіктірілген төлемдер бар ма, компанияның қазіргі әрекеті қандай және салық міндеттемелерін қаншалықты тәртіппен орындайды.

Салық тәртібі де маңызды рөл атқарады. Егер бизнесте есептілікке қатысты мәселелер, берешектер немесе жиі бұзушылықтар болса, бұл клиенттің сенімділігіне теріс әсер етеді.

Компанияның төлем қабілеттігі қалай есептеледі?

Ол айналым көлеміне, түсімдердің тұрақтылығына және болашақ төлемдердің бизнестің ағымдағы қаржылық жүктемесіне қатынасына қарай бағаланады.

Қарапайым тілмен айтқанда, компания клиенттің шарт бойынша төлемдерді қалыпты жұмыс барысында қиындықсыз төлей алатынына қарайды. Егер барлық ағымдағы шығындар, кредиттер және міндеттемелерден кейін бизнестің жеткілікті қаржылық қоры қалса, мәміленің мақұлдану ықтималдығы жоғары болады.

Қазақстанда лизинг ресімдеу кезінде бастапқы жарна қанша болу керек? 

Көп жағдайда ол 10 %-дан 50 %-ға дейінгі аралықты қамтиды.

Нақты мөлшері мүліктің құнына, шарттың мерзіміне, клиенттің қаржылық жағдайына байланысты.

Лизингті кеңсеге бармай-ақ, қашықтан ресімдеуге бола ма?

Иә, қазір көптеген ресімдеу кезеңін онлайн түрде өтуге болады: өтінім беру, құжаттарды тапсыру және шарттарды келісу.

Бұл ресімдеуді жеңілдетіп, мәмілені іске қосу уақытын қысқартады.

Лизинг пен банктік кредиттің айырмашылығы қандай? 

Лизингті келісу оңайырақ, ресімдеу жылдамырақ және көбіне қосымша кепілді талап етпейді.

Негізгі айырмашылықтары:

• мүліктің өзі кепіл ретінде қызмет етеді;
• мақұлдану ықтималдығы жоғары;
• қаржыландыру шарттары икемдірек;
• салық бойынша артықшылықтар болуы мүмкін.

Егер лизингті қалай алу керектігін жылдам түсінгіңіз келсе, ең алдымен есеп жүргізіп көріңіз - бұл сіздің бизнесіңіз үшін нақты шарттарды түсінудің ең оңай тәсілі.